Czteromiesięczny konflikt między adwokatami i radcami prawnymi zajmującymi się sprawami karnymi a Departamentem Sprawiedliwości dobiegł końca. Rząd zgodził się na podwyższenie stawek w określonych przypadkach, zachowując jednak system ryczałtowy, który stanowił kość niezgody.
Ugoda, wypracowana w toku rozmów między resortem sprawiedliwości a Law Society, nastąpiła po zeszłotygodniowym orzeczeniu Sądu High Court. Sąd określił w nim niektóre elementy nowych regulacji jako „niesprawiedliwe” i „nielogiczne”.
Spór wybuchł na początku lipca, gdy minister sprawiedliwości Jim O’Callaghan wprowadził przepisy ustalające stałą stawkę w wysokości 520 euro dla obrońców z urzędu za każdego oskarżonego – niezależnie od charakteru czy liczby postawionych zarzutów.
Zarzuty obrońców i argumenty rządu
W pierwotnie zaproponowanej w lipcu strukturze nowego systemu opłat stała stawka nie ulegała zmianie ani w zależności od liczby zarzutów stawianych oskarżonemu, ani od liczby rozpraw, na których prawnik musiał się stawić.
Środowisko prawnicze protestowało, wskazując, że taki system nie uwzględnia nakładu pracy wymaganego w bardziej skomplikowanych sprawach. Resort Sprawiedliwości argumentował z kolei, że zmiany uproszczą procedury, obniżą koszty oraz poprawią efektywność systemu.
Wydając komunikat o zawarciu porozumienia, minister O’Callaghan wyraził zadowolenie z osiągniętego kompromisu. Departament Sprawiedliwości potwierdził, że kluczowe założenia reformy pozostają w mocy: model ryczałtowy zostanie utrzymany, a dla jednego oskarżonego nie będą już wydawane wielokrotne certyfikaty pomocy prawnej w osobnych, niezależnych sprawach.
Główne założenia kompromisu
Za wyraźny sukces prawników można jednak uznać wprowadzenie wyższych stawek w wybranych okolicznościach:
• 780 euro – w przypadku, gdy tego samego dnia przeciwko oskarżonemu wnoszone są dwie osobne sprawy obejmujące łącznie co najmniej dwa zarzuty karne.
• 1040 euro – gdy spraw i zarzutów jest trzy lub więcej.
• 780 euro – w sprawach dotyczących małoletnich, przemocy domowej lub sytuacji, w których oskarżony trafia do aresztu tymczasowego przed procesem.
Osiągnięte porozumienie utrzymuje podstawowy model płatności zaproponowany w lipcu, uwzględniając jednocześnie kategorie spraw generujące dodatkowe obciążenie dla prawników.
Komentując sprawę w oświadczeniu prasowym opublikowanym we wtorek, minister O’Callaghan podkreślił: „Zasady będące podstawą zmian, które wprowadziłem w lipcu, zostają zachowane. Dotyczy to modelu ryczałtowego, który eliminuje opłaty uzależnione od liczby stawiennictw w sądzie, oraz zakazu wydawania wielu certyfikatów dla jednego oskarżonego. Przełoży się to na bardziej wydajny i ekonomiczny system wymiaru sprawiedliwości. Taki właśnie był cel wprowadzonej przeze mnie reformy”.
Rosnące wydatki państwa na pomoc prawną
Porozumienie zawarto w momencie dynamicznego wzrostu wydatków publicznych na pomoc prawną w sprawach karnych. Z danych przedstawionych wcześniej przez ministra w parlamencie (Oireachtas) wynika, że w 2025 r. państwo przeznaczyło na ten cel ok. 120,6 mln euro, w porównaniu z 89,4 mln euro w 2024 roku. Oznacza to wzrost o ponad 31 mln euro (ok. 35 proc.) w ciągu zaledwie jednego roku.
W samych sądach rejonowych (District Courts) wydatki wzrosły z ok. 19,2 mln euro w 2015 r. do 40 mln euro w 2025 r. – i to mimo spadku liczby spraw karnych trafiających na wokandę.
Znacząco wzrosły również koszty tłumaczy sądowych. Dane Służby Sądowniczej (Courts Service) wskazują, że wydatki na usługi tłumaczeniowe w sprawach karnych i cywilnych osiągnęły w 2024 r. łącznie 2,99 mln euro (w porównaniu do ok. 1,2 mln euro w 2020 r.). Tylko w pierwszych sześciu miesiącach 2025 r. na ten cel wydano kolejne 2,09 mln euro.
Porozumienie kończy wielomiesięczny pat, gwarantując obrońcom bardziej godziwe stawki w skomplikowanych postępowaniach, podczas gdy rząd utrzymuje kontrolę nad ogólnym budżetem. Choć przyjęty kompromis łagodzi napięcia, spór ujawnił szerszy problem: bez kompleksowej reformy procedur i racjonalizacji kosztów operacyjnych, rosnące wydatki na wymiar sprawiedliwości pozostaną stałym wyzwaniem dla irlandzkiego budżetu.
AD
FOTO: Magnific (licencja Premium, obraz modyfikowany przez AI)
Odkryj więcej:
Jak silny jest irlandzki paszport? Najnowszy ranking nie pozostawia wątpliwości
Głośna sprawa Sally Rooney dzieli opinię publiczną. Wolność słowa czy konsekwencje prawa?
Od 1 października 2026 r. wzrosły składki PRSI. Co to oznacza dla pracowników?
CSO publikuje statystyki przestępczości za II kw. – spadek przestępstw seksualnych, wzrost oszustw i przestępstw narkotykowych
