Podatnicy ponoszą coraz większe koszty świadczeń socjalnych, a najnowsze dane ponownie rozgrzały debatę na temat długotrwałego bezrobocia oraz zaostrzenia sankcji wobec osób odmawiających współpracy z instytucjami pomagającymi w znalezieniu pracy.
Według danych przekazanych przez Departament Ochrony Socjalnej ok. 6 500 osób pobiera Jobseeker’s Allowance od co najmniej dziesięciu lat. Łączny koszt tych świadczeń wyniósł dotychczas ok. 800 mln euro.
Informacje te ponownie wywołały dyskusję na temat uzależnienia od świadczeń socjalnych, szczególnie że Irlandia nadal utrzymuje stosunkowo niski poziom bezrobocia.
Dane Central Statistics Office (CSO) pokazują, że w drugim kwartale 2026 r. bez pracy pozostawało 151 tys. osób w wieku od 15 do 74 lat. W październiku stopa bezrobocia wynosiła 4,8 proc.
Badanie Labour Force Survey przeprowadzone przez CSO wykazało, że 38 900 osób było długotrwale bezrobotnych (przez co najmniej 12 miesięcy). W porównaniu z poprzednim rokiem oznaczało to wzrost o 7 200 osób, czyli o 22,7 proc.
Jednocześnie niemal trzy czwarte wszystkich bezrobotnych pozostawało bez pracy krócej niż rok.
Dane opublikowano w czasie, gdy wicepremier Irlandii (Tánaiste) i lider partii Fine Gael, Simon Harris, zaapelował o bardziej zdecydowane działania wobec osób pobierających świadczenia socjalne, które nie podejmują współpracy z urzędem przy poszukiwaniu zatrudnienia.
Podczas dorocznej konferencji partii w Cork, która odbyła się 7 listopada, cytowany przez „The Irish Times” wicepremier Harris mówił, że zasiłek dla bezrobotnych jest siatką bezpieczeństwa, a nie sposobem na życie. Dodał również, że w warunkach praktycznie pełnego zatrudnienia nie można akceptować sytuacji, w której ludzie pozostają w rejestrze bezrobotnych rok po roku.
Wypowiedzi Harrisa spotkały się z krytyką wielu polityków opozycji. Liderka Partii Pracy Ivana Bacik określiła je jako szokujące, potępił je również poseł Paul Murphy z ugrupowania People Before Profit.
W przeciwieństwie do niektórych innych świadczeń dla osób bezrobotnych, Jobseeker’s Allowance nie ma ustawowego limitu czasu pobierania. Świadczenie może być wypłacane bezterminowo, o ile dana osoba nadal spełnia wszystkie wymagane kryteria. Należą do nich m.in. posiadanie niskiego dochodu potwierdzone przez means test, posiadanie stałej rezydencji w Irlandii, zdolność do podjęcia pracy i gotowość do pracy w pełnym wymiarze godzin oraz wykazanie aktywnego poszukiwania zatrudnienia.
Maksymalna stawka dla osoby w wieku 25 lat lub starszej wynosi obecnie 254 euro tygodniowo, choć kwota ta może zostać obniżona w zależności od sytuacji finansowej świadczeniobiorcy. Dla osób w wieku od 18 do 24 lat standardowa stawka wynosi 163,70 euro tygodniowo, z pewnymi wyjątkami.
Rząd zwiększył już sankcje finansowe dla osób, które nie współpracują z urzędami pracy i służbami zatrudnienia. W tegorocznym budżecie tygodniowa redukcja świadczenia została z 90 do 100 euro tygodniowo. Co istotne, nie jest to jednorazowa kara, lecz cotygodniowe obniżenie świadczenia. Oznacza to, że osoba pobierająca pełną stawkę 254 euro może otrzymywać jedynie 154 euro tygodniowo.
Kary mogą zostać nałożone między innymi za wielokrotne niestawienie się na spotkaniach w Intreo lub odmowę udziału, bez uzasadnionego powodu, w odpowiednich szkoleniach czy programach aktywizacji zawodowej.
Obniżona stawka świadczenia ma być środkiem ostatecznym, służącym zachęceniu osób na zasiłku do współpracy. Jeżeli osoba nadal odmawia współpracy po co najmniej 21 dniach pobierania obniżonego świadczenia, może zostać całkowicie pozbawiona prawa do zasiłku na okres do dziewięciu tygodni.
Departament Ochrony Socjalnej podkreśla, że obniżenie świadczenia zostaje zniesione, gdy beneficjent ponownie podejmie współpracę z instytucjami rynku pracy.
Dane pokazują, że w 2025 r. świadczenia zostały obniżone 11 082 osobom, co obrazuje skalę działań rządu mających na celu egzekwowanie uczestnictwa w programach wsparcia zatrudnienia. W tej liczbie znalazło się 10 097 osób pobierających Jobseeker’s Allowance oraz 694 osoby pobierające Jobseeker’s Benefit.
Ponieważ tysiące osób pobiera świadczenia przez dziesięć lat lub dłużej, najnowsze dane prawdopodobnie ponownie zaostrzą debatę na temat znalezienia równowagi pomiędzy ochroną osób, które rzeczywiście nie są w stanie znaleźć pracy, a utrzymaniem systemu świadczeń socjalnych jako tymczasowego wsparcia dla osób spełniających warunki jego otrzymywania.
RK
FOTO: Magnific (licencja Premium)
