Irlandia stoi u progu jednej z najbardziej kontrowersyjnych zmian w systemie identyfikacji publicznej od lat. Rząd planuje rozszerzyć zastosowanie Public Services Card, przekształcając ją z karty do obsługi świadczeń socjalnych w pełnoprawny dokument tożsamości akceptowany w bankach, kasach kredytowych i przez dostawców usług. Decyzja ta wywołała gwałtowną debatę o prywatności, prawach obywatelskich i granicach państwowej kontroli danych.
Zwolennicy twierdzą, że zmiana jest praktyczna i przynosi obywatelom wymierne korzyści. Krytycy natomiast uważają, że narusza prawa obywatelskie.
Plan, przedstawiony rządowi na początku tygodnia w ramach projektu ustawy Social Welfare and Other Matters Bill 2026, pozwoliłby posiadaczom kart PSC na dodanie daty urodzenia, co uczyniłoby je wygodnym narzędziem do potwierdzania wieku. Ministrowie argumentują, że zmiana pomoże osobom, które nie mają paszportu ani prawa jazdy – dwóch dokumentów, które w kraju bez narodowej karty identyfikacyjnej pozostają podstawowymi formami potwierdzającymi tożsamość.
Obecnie wszystkie państwa UE, z wyjątkiem Danii i Irlandii, wydają Narodowe Karty Identyfikacyjne, które stanowią ważny dokument tożsamości, podobnie jak dowód osobisty w Polsce, i potwierdzenie wieku posiadacza.
W odpowiedzi na projekt ustawy, Irish Council for Civil Liberties oraz Digital Rights Ireland twierdzą, że propozycja w praktyce przekształca PSC w „de facto narodową kartę identyfikacyjną”, rozszerzając jej zastosowanie daleko poza pierwotny cel. Zwracają uwagę na to, że karta PSC została wprowadzona w 2011 r. wyłącznie do obsługi systemu świadczeń socjalnych, a system biometrycznej rejestracji SAFE, na którym się opiera, został wcześniej uznany za niezgodny z prawem przez irlandzki Urząd Ochrony Danych (DPC).
Karta stała się źródłem kontrowersji z powodu obaw dotyczących przetwarzania danych osobowych, które – jak wcześniej twierdził rząd – miało „mocną podstawę prawną”.
W 2019 r. sąd orzekł, że nie istnieje podstawa prawna, aby instytucje publiczne spoza Departamentu Ochrony Socjalnej wymagały PSC jako warunku dostępu do usług, w tym do otrzymywania świadczeń.
W 2021 r. Departament Ochrony Socjalnej przyznał, że nie ma podstawy prawnej, by zmuszać obywateli do posiadania PSC w jakimkolwiek celu innym niż pobieranie świadczeń socjalnych.
W 2025 r., po wieloletnim dochodzeniu, Urząd Ochrony Danych stwierdził, że Departament Ochrony Socjalnej nie miał ważnej podstawy prawnej do gromadzenia i przechowywania zdjęć twarzy na potrzeby PSC. Departament, który zebrał dane biometryczne ok. 70 proc. populacji kraju, został ukarany grzywną w wysokości 550 tys. euro i został zobowiązany do wstrzymania przetwarzania danych właściciel kart, chyba że cel zdoła uzasadnić.
Na początku tego tygodnia ICCL i DRI ponownie wyraziły „poważne zaniepokojenie” planem dopuszczenia PSC jako formy identyfikacji.
W oświadczeniu organizacje stwierdziły, że rozszerzenie zastosowania karty to „prawny labirynt”, ponieważ opiera się na systemie, który – jak twierdzą – już narusza przepisy o ochronie danych. Inni krytycy argumentują, że rozszerzenie zastosowania karty teraz grozi pogłębieniem nierozwiązanych problemów prawnych i związanych z prywatnością.
Cytowany przez irlandzki dziennik „The Journal” dr TJ McIntyre, przewodniczący Digital Rights Ireland i adiunkt na Wydziale Prawa University College Dublin (UCD), zwrócił uwagę na fakt: – PSC została pierwotnie wprowadzona do celów związanych ze świadczeniami socjalnymi. Teraz przekształca się ją w de facto Narodową Kartę Identyfikacyjną. (…) Nie było żadnej publicznej debaty na temat wprowadzenia krajowej karty identyfikacyjnej ani odpowiednich ram legislacyjnych.
Rząd odpowiada, że przed przygotowaniem nowych propozycji konsultował się z DPC. Przeciwnicy twierdzą jednak, że konsultacje to nie to samo co zgodność z prawem.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, każda osoba mieszkająca w Irlandii, która posiada numer PPS, może ubiegać się o Public Services Card (PSC). Nie trzeba pobierać świadczeń socjalnych ani korzystać z usług Departamentu Ochrony Socjalnej. Aby otrzymać kartę, trzeba jednak przejść rejestrację tożsamości SAFE – online (jeśli kwalifikacja na to pozwala) lub osobiście w centrum PSC.
Osoby powyżej 16. roku życia mogą ubiegać się o kartę samodzielnie. Osoby poniżej 16 lat również mogą ją otrzymać, ale muszą stawić się na rejestrację SAFE z rodzicem lub opiekunem.
W miarę jak projekt ustawy posuwa się naprzód – i prawdopodobnie wkrótce stanie się prawem – Rep. Irlandii ponownie staje w obliczu debaty o prywatność oraz o tym, czy karta stworzona w celu usprawnienia wypłat świadczeń socjalnych nie przekształciła się po cichu w dowód osobisty.
AD
FOTO: welfare.ie
