„Socjal dla landlordów”? Krytycy alarmują o rosnących kosztach programu HAP

Ponad 34 tysiące właścicieli nieruchomości w Irlandii otrzymuje dodatkowe dopłaty państwowe w ramach programu Housing Assistance Payment (HAP), ponieważ samorządy lokalne coraz częściej pokrywają różnicę między obowiązującymi limitami programu a szybko rosnącymi czynszami.
Program HAP został uruchomiony we wrześniu 2014 r., a od 2017 r. objął cały kraj. Jego celem było zastąpienie długoterminowego dodatku mieszkaniowego Rent Supplement, ułatwienie dostępu do najmu prywatnego oraz przeniesienie odpowiedzialności za pomoc mieszkaniową na władze lokalne. Choć początkowo miał być rozwiązaniem tymczasowym, na stałe wpisał się w system wsparcia mieszkaniowego z powodu utrzymującego się niedoboru mieszkań socjalnych w Irlandii.
Dane Departamentu Mieszkalnictwa pokazują, że pod koniec czerwca 2026 r. ze wsparcia HAP korzystało 47 166 gospodarstw domowych. Spośród nich 34 023 otrzymywały dodatkowe dopłaty przekraczające standardowe limity programu średnio o 30,8 procent.. Prawie trzy czwarte beneficjentów (72,4 proc.) nie jest w stanie samodzielnie pokryć pozostałej części czynszu, co oznacza, że właściciele nieruchomości są w dużej mierze uzależnieni od publicznych dopłat.
W pierwszych sześciu miesiącach 2026 r. do właścicieli mieszkań wynajmowanych w ramach HAP trafiło prawie 219 mln euro, co daje średnio 36,5 mln euro miesięcznie. Dla porównania, całkowity koszt programu w 2025 r. przekroczył 493 mln euro.
W Dublinie dodatkowe dopłaty mogą wynosić nawet 650 euro miesięcznie, czyli 7800 euro rocznie dla jednej nieruchomości. Przykładowo gospodarstwo domowe uprawnione do standardowego wsparcia w wysokości 1300 euro miesięcznie może otrzymać po podwyżce o 35 proc. nawet 1755 euro.
Według „The Irish Independent”, najwyższe średnie dodatkowe dopłaty w pierwszej połowie roku wypłacała rada hrabstwa Dún Laoghaire-Rathdown, gdzie wynosiły one 364 euro miesięcznie. W Dublin City średnia dopłata sięgała 284 euro, a w Fingal 250 euro.
Dodatkowe płatności ponad standardowe limity mają charakter uznaniowy i nie są przyznawane automatycznie. Od lipca 2022 r. samorządy mogą podnieść wysokość wsparcia HAP do 35 proc. ponad ustawowy limit, a w przypadku programu Homeless HAP w Dublinie nawet do 50 proc. Każda rada lokalna samodzielnie decyduje, czy przyznać podwyższone wsparcie i w jakiej wysokości.
Choć program jest finansowany przez Departament Mieszkalnictwa, decyzje w indywidualnych sprawach podejmują władze lokalne, kierując się kryteriami dostępności cenowej i długoterminowej stabilności najmu.
Krytycy programu określają go jako formę stałego wsparcia dla właścicieli mieszkań, argumentując, że pieniądze podatników zamiast trafiać na budowę nowych mieszkań socjalnych, zasilają prywatny rynek najmu.
Program HAP od lat budzi także zastrzeżenia dotyczące standardu wynajmowanych nieruchomości. Lokatorzy skarżą się na opóźnienia w wykonywaniu napraw i ignorowanie problemów przez właścicieli mieszkań. W raporcie opublikowanym w czerwcu 2025 r. rzecznik praw obywatelskich (Ombudsman) stwierdził, że wielu najemców obawia się zgłaszać nieprawidłowości w obawie przed utratą wsparcia HAP lub wypowiedzeniem umowy najmu przez właściciela.
Rządowy przegląd programu zlecony przez ministra mieszkalnictwa Jamesa Browne’a został już ukończony lub znajduje się na końcowym etapie prac, jednak do tej pory nie został opublikowany. Oczekuje się, że będzie zawierał propozycje dalszego podniesienia limitów wsparcia, co wymagałoby zgody Departamentu Wydatków Publicznych.
KZ
FOTO: Obraz wygenerowany przez AI, Magnific (licencja Premium)

NG24-985-20261119

POLECAMY:  Nowa pomoc ofiarom przemocy – Domestic Violence Travel Supplement
error: © Nasza Gazeta / ng24.ie. Materiał chroniony prawem autorskim.