Rozpoczął się oficjalny nabór do nowego irlandzkiego programu Basic Income for the Arts (BIA), co stanowi ważny etap w wieloletnich działaniach państwa na rzecz wsparcia dochodów zawodowych artystów. Od dziś, 15 kwietnia, do 12 maja 2026 r. artyści z całego kraju mogą ubiegać się o jedno z 2000 miejsc, z których każde gwarantuje 325 euro tygodniowo przez trzy lata.
Inicjatywa, która została teraz trwale wprowadzona przez Ministerstwo Kultury, Komunikacji i Sportu, opiera się na wcześniejszym programie pilotażowym realizowanym w latach 2022–2026. Pilotaż dostarczył – jak podaje resort – „wyraźnych dowodów” na pozytywny wpływ świadczenia: uczestnicy mogli poświęcać więcej czasu na twórczość, tworzyli więcej prac, a także zgłaszali poprawę samopoczucia i spadek poziomu lęku.
Nowy program zachowuje ten sam główny cel – przeciwdziałać niestabilności pracy artystycznej, wspierać rozwój twórczy oraz wzmacniać cały sektor kultury. Rząd podkreśla, że BIA przynosi korzyści nie tylko artystom, lecz także całemu społeczeństwu, zwiększając udział w kulturze i wspierając bardziej dynamiczną, pluralistyczną tożsamość narodową.
Wybrani uczestnicy będą otrzymywać 325 euro tygodniowo, nieprzerwanie przez 36 miesięcy, niezależnie od zmian w ich dochodach z działalności artystycznej lub innych źródeł.
Świadczenie jest opodatkowane, ma jednak zapewniać stabilność, a nie zastępować zarobki – umożliwiając artystom planowanie długoterminowych projektów, zatrudnianie współpracowników i inwestowanie w materiały.
Wnioski będą oceniane latem, a pierwsze wypłaty mają ruszyć przed końcem 2026 roku.
Uprawnieni do udziału są zawodowi artyści, którzy mogą wykazać aktywną praktykę twórczą prowadzoną głównie w Irlandii. Wnioskodawcy muszą mieszkać w Republice w momencie składania wniosku i przez cały okres pobierania świadczenia. Mogą aplikować także świeżo upieczeni absolwenci kierunków artystycznych.
Wykluczeni są artyści, którzy nie mogą udokumentować swojej praktyki, osoby mieszkające poza Irlandią oraz wszyscy uczący się w trybie dziennym.
Wnioskodawcy są zachęcani do dokładnego zapoznania się z wytycznymi i zgromadzenia wymaganych dokumentów czy portfolio przed złożeniem wniosku.
Kryteria kwalifikacji do nowego programu znajdują się w opublikowanych wytycznych oraz towarzyszącym im FAQ. Przed złożeniem wniosku należy przygotować dowody aktywnej praktyki artystycznej oraz inne informacje wymagane w formularzu.
Choć BIA jest szeroko chwalony jako jedno z najbardziej nowatorskich rozwiązań polityki kulturalnej na świecie, część krytyków twierdzi, że program przypomina loterię – tysiące artystów ubiegają się o ograniczoną liczbę miejsc. Zamiast „jackpota” zwycięzcy (wybierani losowo) otrzymują miesięczny dochód porównywany przez wielu do poziomu świadczeń socjalnych, co rodzi pytania, czy wsparcie jest wystarczająco ambitne dla sektora od lat zmagającego się z niestabilnością finansową.
KZ
