W Irlandii osoby zatrudnione na etacie oraz prowadzące działalność gospodarczą opłacają obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne PRSI. Składki te są potrącane z wynagrodzenia co tydzień lub co miesiąc. Liczba opłaconych składek decyduje o prawie do świadczeń państwowych w sytuacjach takich jak choroba, utrata pracy, niezdolność do pracy czy niskie dochody.
Department of Social Protection (DSP) prowadzi rejestr składek przypisanych do numeru PPS. Dlatego ważne jest, aby posiadać PPS Number oraz otrzymywać payslipy, na których widoczne są składki PRSI.
Zmiana systemu dokumentów
Od wprowadzenia systemu PAYE Modernisation (2019 r.) pracodawcy nie wystawiają już P45 ani P60. Zamiast tego:
- wszystkie dane o wynagrodzeniach i składkach są dostępne online w MyAccount (Revenue),
- pracownik może pobrać Employment Detail Summary (zastępuje P60),
- informacje o zakończeniu zatrudnienia są automatycznie przekazywane do Revenue.
Klasy składek PRSI
Klasa składek zależy od rodzaju zatrudnienia, wysokości dochodu oraz daty rozpoczęcia pracy w sektorze publicznym.
Klasa A
Najczęściej stosowana klasa dla pracowników w wieku 16–66 lat, zarabiających co najmniej 38 euro tygodniowo. Pokrywa m.in.: Jobseeker’s Benefit, Illness Benefit, Maternity Benefit, Adoptive Benefit, Carer’s Benefit, Invalidity Pension, State Pension (Contributory), Treatment Benefit.
Klasa J
Dla osób zarabiających poniżej 38 euro tygodniowo oraz pracowników powyżej 66 lat. Pokrywa jedynie Occupational Injuries Benefit.
Klasa E
Dla duchownych Church of Ireland. Nie obejmuje Jobseeker’s Benefit ani Occupational Injuries Benefit.
Klasy B, C, D
Dotyczą pracowników sektora publicznego zatrudnionych przed 6 kwietnia 1995 r. Zakres świadczeń jest ograniczony.
Klasa H
Dla członków Defence Forces (NCOs). Nie obejmuje Occupational Injuries Benefit.
Klasa K
Dla osób pełniących funkcje publiczne (np. prezydent, sędziowie), zarabiających powyżej 5200 euro rocznie. Nie daje prawa do świadczeń.
Klasa M
Dla osób, które nie mają obowiązku płacenia składek (np. poniżej 16 lat, niektóre osoby w klasie K). Pokrywa ograniczone świadczenia.
Klasa S
Dla osób samozatrudnionych, dyrektorów firm, właścicieli spółek, osób z dochodami z najmu lub inwestycji. Pokrywa m.in.: State Pension (Contributory), Maternity Benefit, Paternity Benefit, Adoptive Benefit, Guardian’s Payment.
Nie obejmuje Illness Benefit ani Jobseeker’s Benefit.
Klasa P
Dla rybaków samozatrudnionych. Uzupełnia świadczenia niedostępne w klasie S (np. Jobseeker’s Benefit w ograniczonym zakresie).
Nieopłacanie składek przez pracodawcę – aktualne zasady
Swoje składki możesz sprawdzić:
- w MyAccount (Revenue) – PAYE Services,
- w Employment Detail Summary,
- w lokalnym biurze INTREO.
Jeśli pracodawca nie odprowadzał składek, DSP przeprowadzi kontrolę. W przypadku upadku firmy lata składkowe mogą zostać utracone.
Składki kredytowane (Credited Contributions)
Przysługują osobom, które wcześniej płaciły składki w klasach A, B, C, D, E, H lub P, a obecnie nie mogą ich opłacać z powodu:
- choroby,
- utraty pracy,
- niepełnosprawności.
Otrzymuje się je automatycznie przy pobieraniu: Illness Benefit, Invalidity Pension, Occupational Injury Benefit.
Homemaker’s Scheme / Carer’s Scheme
Osoby, które opiekowały się dzieckiem poniżej 12 lat lub osobą wymagającą stałej opieki, mogą mieć te lata zaliczone do emerytury, jeśli:
- wcześniej płaciły składki uprawniające do State Pension (Contributory),
- zarejestrowały się jako Homemaker w ciągu 12 miesięcy od zakończenia pracy.
Składki kredytowane a samozatrudnienie (klasa S)
Osoby samozatrudnione nie otrzymują składek kredytowanych, chyba że:
- w ciągu ostatnich 2 lat płaciły składki w klasach A, B, C, D, E, H lub P,
- i obecnie nie mogą płacić składek z powodu choroby, braku pracy lub dochodu poniżej 5000 euro.
Dobrowolne składki (Voluntary Contributions)
Można je opłacać, jeśli:
- ma się co najmniej 520 opłaconych tygodni składek,
- ma się mniej niż 66 lat,
- wniosek złożono w ciągu 12 miesięcy od ostatniej obowiązkowej składki.
Voluntary Contributions nie obejmują Illness Benefit, Jobseeker’s Benefit, Maternity Benefit, Occupational Injuries Scheme ani Treatment Benefit.
| Świadczenie | Klasa A | Klasa J | Klasa S | Klasa B | Klasa C | Klasa D | Klasa E | Klasa H | Klasa P |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adoptive Benefit | ✓ | — | ✓ | — | — | — | ✓ | ✓ | — |
| Carer’s Benefit | ✓ | — | — | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓* | — |
| Illness Benefit | ✓ | — | — | — | — | — | ✓ | ✓ | (ogran.) |
| Health and Safety Benefit | ✓ | — | — | — | — | — | ✓ | ✓ | — |
| Invalidity Pension | ✓ | — | — | — | — | — | ✓ | ✓ | — |
| Maternity Benefit | ✓ | — | ✓ | — | — | — | ✓ | ✓ | — |
| Occupational Injuries Benefit | ✓ | ✓ | — | — | — | ✓ | — | — | — |
| State Pension (Contributory) | ✓ | — | ✓ | — | — | — | ✓ | ✓ | — |
| Guardian’s Payment (Contributory) | ✓ | — | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| Treatment Benefit | ✓ | — | — | — | — | — | ✓ | ✓** | ✓ |
| Jobseeker’s Benefit | ✓ | — | — | — | — | — | — | ✓ | (ogran.) |
| Widow’s / Widower’s / Surviving Civil Partner’s Pension | ✓ | — | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | — |
Uwagi do tabeli
• * Klasa H – świadczenia dostępne tylko poza okresem czynnej służby.
• ** Klasa H – Treatment Benefit dostępny tylko dla uprawnionych członków Defence Forces.
• (ogran.) – świadczenie dostępne w ograniczonym zakresie (np. klasa P wymaga dodatkowych warunków).
Opr. NG na pods. mat. Citizens Information
