Rose of Tralee od ponad sześćdziesięciu lat przyciąga uwagę Irlandii i irlandzkiej diaspory na całym świecie. Choć wielu kojarzy je z konkursem piękności, w rzeczywistości jest to znacznie bardziej złożona i symboliczna tradycja, która co roku w sierpniu łączy społeczności, pokolenia i irlandzką tożsamość – także tę rozsianą tysiące kilometrów od kraju.
Festiwal, który łączy pokolenia
W tym tygodniu 32 młode kobiety reprezentujące społeczności z Irlandii i całej światowej diaspory irlandzkiej podróżują po kraju, zanim dotrą do Tralee w hr. Kerry na pięciodniowy festiwal. Parady, muzyka i wystąpienia publiczne prowadzą do telewizyjnego wyboru „Róży” w poniedziałek 17 sierpnia i wtorek 18 sierpnia – tradycyjnie jednego z najchętniej oglądanych wydarzeń telewizyjnych w roku.
Od lokalnej inicjatywy do globalnego wydarzenia
Międzynarodowy Festiwal Rose of Tralee rozpoczął się w 1959 r., kiedy lokalni przedsiębiorcy szukali sposobu na przyciągnięcie większej liczby turystów podczas wyścigów konnych w mieście oraz zachęcenie irlandzkich emigrantów do powrotu – i, co nie bez znaczenia, do wydania pieniędzy w lokalnych firmach.
Pierwsze edycje i rozwój tradycji
Pierwsza edycja zgromadziła uczestniczki (zwane „Roses”) z Tralee, Dublina, Londynu, Birmingham i Nowego Jorku. To, co zaczęło się jako lokalna inicjatywa turystyczna, z czasem przekształciło się w międzynarodowe święto irlandzkiej tożsamości, wspólnoty oraz kobiet urodzonych w Irlandii lub mających irlandzkie korzenie.
Kto wybiera „Różę”?
Gremium jurorów zwykle składa się z czterech osób o różnym doświadczeniu – byłej laureatki, osobowości telewizyjnej, przedstawiciela świata mody oraz reprezentanta społeczności lub instytucji publicznej. W tym roku w jury zasiadają: Maggie Flaherty (Rose of Tralee 1974), prezenterka RTÉ Nuala Carey, projektant mody Don O’Neill oraz Aisling Murphy z firmy Murphy Homes, sponsora wydarzenia.
Dlaczego to nie jest konkurs piękności?
Czy to konkurs piękności? Oficjalnie – nie. Organizatorzy od dawna sprzeciwiają się takiemu określeniu. Kobiety nie są oceniane wyłącznie na podstawie wyglądu. Liczą się cechy charakteru, cele i ambicje, poczucie odpowiedzialności społecznej, talenty oraz ich związek z irlandzkim dziedzictwem. Choć uczestniczki zostały wcześniej wybrane jako reprezentantki swoich społeczności, zwyciężczyni – „Rose of Tralee” – ma być przede wszystkim ambasadorką kultury, a nie klasyczną „królową piękności”.
Globalna diaspora i międzynarodowy wymiar konkursu
To tłumaczy międzynarodowy charakter wydarzenia. Irlandczycy emigrowali przez pokolenia, tworząc ogromną diasporę w Wielkiej Brytanii, Ameryce Północnej, Australii i wielu innych miejscach. W 1967 r. zasady kwalifikacji rozszerzono z kobiet związanych z Tralee lub hrabstwem Kerry na kobiety urodzone w Irlandii lub mające irlandzkie korzenie, mieszkające gdziekolwiek na świecie.
Róże z całego świata
Dziś irlandzkie społeczności na całym świecie organizują własne eliminacje, wysyłając swoje reprezentantki do hrabstwa Kerry. Dlatego w tegorocznej edycji są kobiety m.in. z Perth, San Francisco, Toronto, a nawet ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
Poprzedniczka: Housewife of the Year
„Róża” ma ciekawą poprzedniczkę w innym słynnym irlandzkim konkursie: Housewife of the Year. Konkurs, który rozpoczął się w 1967 r. i trwał do 1995 r., był dużym wydarzeniem telewizyjnym. Uczestniczki oceniano na podstawie umiejętności kulinarnych, opiekuńczych i prowadzenia domu, a także osobowości, wyglądu, poczucia humoru i zaangażowania społecznego. W finale kobiety musiały przygotować posiłek dla czterech osób w ciągu dwóch godzin. Zwyciężczyni otrzymywała nagrodę pieniężną i nową kuchenkę.
Jak zmieniało się postrzeganie kobiet w konkursach?
Kontrast między tymi wydarzeniami jest uderzający. Housewife of the Year promował „idealną” irlandzką kobietę przede wszystkim w roli żony i matki, natomiast Rose of Tralee przedstawia młode kobiety: studentki, profesjonalistki, działaczki społeczne i reprezentantki globalnej irlandzkiej tożsamości. Jednocześnie oba konkursy odzwierciedlają Irlandię swoich czasów – i oba wywoływały dyskusje o tym, jak kobiety powinny być przedstawiane.
Nowe oblicze współczesnej Irlandii
Zmieniające się oblicze Rose of Tralee było szczególnie widoczne w tym roku. Dublin Rose, Suad Mooge, urodziła się w Sligo w rodzinie somalijskich rodziców, a obecnie mieszka i studiuje w Dublinie. Jej wybór wywołał rasistowskie komentarze w internecie, w tym twierdzenia, że „nie jest Irlandką”, co festiwal stanowczo potępił. Jej historia podkreśla, że współczesna irlandzka tożsamość nie jest ograniczona do jednego koloru skóry, nazwiska czy pochodzenia.
Tradycja, która wciąż budzi emocje
Rose of Tralee w ostatnich latach spotyka się z krytyką i kpinami – niektórzy uważają ją za błahą, przestarzałą lub poniżającą dla kobiet. Inni widzą w niej coś zupełnie innego: dumną irlandzką tradycję, która celebruje piękno, siłę, charakter, osiągnięcia i indywidualność irlandzkich kobiet – także tych, które urodziły się lub mieszkają tysiące kilometrów od Irlandii.
RB
FOTO: Domnick Walsh © Eye Focus LTD. Roses z dumą prezentują swoje barwy hrabstwa podczas wieczoru koszulek. Na zdjęciu: Waterford Rose, Cara Comerford, Monaghan Rose, Leah Murphy, Cavan Rose, Gráinne Burns, Kilkenny Rose, Rachel Walsh, Wicklow Rose, Carolann McDonald, Galway Rose, Jodie Kenny, Clare Rose, Méabh Holland i Cork Rose, Lexi Linnane, na początku Rose Tour w hotelu Knightsbrook w hr. Meath; Zdjęcia z trasy Rose Tour przed Międzynarodowym Festiwalem Rose of Tralee w 2026 roku; facebook.com/roseoftraleefestival
Rose of Tralee Katelyn Cummins wraz z 32 członkami zespołu Rose Tour podczas przerwy na relaks przed Międzynarodowym Festiwalem Rose of Tralee w 2026 roku; facebook.com/roseoftraleefestival
