Przewlekły stres to codzienność wielu pracowników w Polsce, a w skrajnych przypadkach może skutkować wypaleniem zawodowym. Podwyższony poziom hormonu stresu ma poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego, ale też może prowadzić do zaostrzenia szeregu innych chorób: od metabolicznych, przez sercowo‑naczyniowe, po schorzenia o podłożu autoimmunologicznym. Jedną z najważniejszych strategii, które mogą pomóc w redukcji stresu, jest wypracowywanie prawidłowego rytmu dobowego i dbanie o relaks.
Przewlekły stres niszczy psychikę i cały organizm
– Wypalenie zawodowe dotyka ok. 60 proc. Polaków, a chroniczny stres – zapewne nawet więcej osób. Powoduje to zaburzenia zdrowia psychicznego, takie jak depresje – mówi dr n. med. Magdalena Cubała‑Kucharska, propagatorka medycyny funkcjonalnej, autorka wydanej pod koniec ub. roku książki „Zdrowie jest cenniejsze niż miliony. Pokonaj stres i wypalenie, wylecz się z chorób i żyj pełnią życia”.
Przewlekły stres niszczy psychikę i cały organizm
Raport „Polacy na granicy wypalenia zawodowego”, przygotowany przez UCE Research i platformę ePsycholodzy.pl, wskazywał, że już w 2024 r. ponad 78 proc. osób pracujących zawodowo zaobserwowało u siebie co najmniej jeden z symptomów wypalenia zawodowego. Według klasyfikacji WHO wypalenie zawodowe jest definiowane jako reakcja organizmu na chroniczny stres.
Stres w miejscu pracy rośnie
Z raportu Koalicji Bezpieczni w Pracy „Bezpieczeństwo pracy w Polsce 2025” wynika, że poziom odczuwanego przez pracowników i zarządzających stresu jest obecnie wyższy niż w 2019 roku. W przypadku pracowników wysoką częstotliwość stresu zadeklarowało 46 proc. badanych, a wśród zarządzających – 52 proc. W obu grupach ok. 15 proc. ankietowanych wskazało, że praktycznie cały czas odczuwa stres. Najbardziej stresogenne są: nadmiar obowiązków, poczucie „przeładowania” pracą, presja czasu, zbyt mało czasu na wykonanie zadań oraz odpowiedzialność zawodowa.
Jak stres niszczy organizm
Zespół badawczy pod kierownictwem prof. Sheldona Cohena z Carnegie Mellon University wykazał, że przewlekły stres wiąże się z utratą zdolności organizmu do regulacji reakcji zapalnej, co sprzyja rozwojowi wielu chorób. Odpowiada za to podwyższony poziom kortyzolu. Gdy jest go zbyt dużo, organizm przechodzi w tryb „walcz lub uciekaj”, co długofalowo prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych.
– Stres powoduje nie tylko zaburzenia psychiczne, ale też zdecydowanie wpływa na naszą biologię, regulację hormonalną, odporność i insulinooporność – wymienia dr Magdalena Cubała‑Kucharska.
Kortyzol zaburza metabolizm, sprzyja odkładaniu tłuszczu w okolicach brzucha, co prowadzi do chorób sercowo‑naczyniowych, cukrzycy typu 2 i nadciśnienia.
Choroby powiązane z długotrwałym stresem
– Przewlekle podniesiony hormon stresu wpływa na autoimmunologię, czasami np. sprzyjając chorobie Hashimoto. Wpływa na bóle całego ciała znane pod nazwą fibromialgia, ale także na zapalenia stawów, nawet na osłabienie odporności. U kobiet może powodować zespół policystycznych jajników, u mężczyzn zaburzenia wzwodu i zaburzenia płodności – wskazuje lekarka.
Objawy wypalenia zawodowego
W swojej książce autorka wymienia sposoby, w jakie może się objawiać wypalenie zawodowe. To m.in. wyczerpanie emocjonalne, problemy z koncentracją, depersonalizacja, obniżone poczucie własnych osiągnięć, utrata wiary w sens pracy oraz objawy fizyczne: problemy ze snem, bóle głowy, dolegliwości żołądkowe.
Skrajnym przykładem skutków przewlekłego stresu jest japońskie zjawisko karōshi – śmierci z przepracowania.
Polacy mają poważne problemy ze snem
Z raportu „Zdrowie psychiczne Polaków – statystyki zdrowia psychicznego (stan na 2026)” wynika, że 40 proc. Polaków śpi mniej niż siedem godzin na dobę. Bezsenność dotyka 41 proc. kobiet i 30 proc. mężczyzn. Jednym z głównych błędów jest korzystanie ze smartfona w sypialni – robi to aż 80 proc. Polaków.
Jak odbudować rytm dobowy i zmniejszyć stres
– To, co możemy zrobić, to przywrócić zegar biologiczny, ustalić codzienne rytuały: odpowiednie zachowanie po przebudzeniu, stałe pory posiłków, spacery, rytuały zasypiania. Trzeba znaleźć chwilę dla siebie i wypracować właściwy rytm dnia – radzi lekarka.
Newseria, NG
