Przez ostatnie dekady tłuszcze zwierzęce były przedstawiane jako wróg publiczny numer jeden. Smalec wrzucano do jednego worka z „niezdrowymi reliktami przeszłości”, podczas gdy oliwę z oliwek otoczono niemal religijnym kultem. Tymczasem współczesna nauka zaczyna coraz głośniej mówić coś zupełnie innego: demonizowanie tłuszczów zwierzęcych było uproszczeniem, które wyrządziło więcej szkody niż pożytku. Dziś dietetycy coraz częściej podkreślają, że niektóre tradycyjne tłuszcze – w tym smalec – mogą mieć wartości, których nie doceniamy.
Dlaczego warto sięgać po dobrej jakości smalec
Co może nam dać dobrze jakościowy smalec? Po pierwsze, zapewnia trwające długo uczucie sytości, dzięki czemu jemy rzadziej i stabilniej regulujemy poziom energii. Tłuszcz jest paliwem o wysokiej wydajności – powolnym, ale bardzo równym. W przeciwieństwie do cukrowych skoków i spadków energii, tłuszcz dostarcza „spokojne” zasilanie dla mózgu i mięśni.
Skład kwasów tłuszczowych – równowaga, której brakuje w diecie
Smalec zawiera również mieszankę nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych. Te pierwsze wspierają odporność i budowę komórek, drugie – odpowiadają za prawidłowe funkcje mózgu i serca. Co ciekawe, tłuszcz wieprzowy ma naturalnie zbliżoną proporcję kwasów Omega-6 do Omega-3, co w diecie współczesnego człowieka jest rzadkością. To ważne, bo nadmiar Omega-6 przy jednoczesnym niedoborze Omega-3 sprzyja stanom zapalnym.
Witaminy i mikroelementy – naturalne wsparcie organizmu
W smalcu znajdziemy także witaminy A, D, E i te z grupy B, a także selen w łatwo przyswajalnej formie. Wspiera on tarczycę, poprawia działanie układu odpornościowego i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Kolejnym istotnym składnikiem smalcu jest kwas arachidonowy – potrzebny błonom komórkowym i procesom regeneracyjnym w organizmie. Dodajmy do tego fakt, że witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) przyswajają się tylko wtedy, gdy spożywamy tłuszcz – i nagle widać, jak bardzo uproszczone były diety, które przez lata próbowały wyeliminować tłuszcze niemal do zera.
Trawienie i żółć – paradoks niskotłuszczowych diet
To nie wszystko. Tłuszcz stymuluje wydzielanie żółci, bez której układ trawienny zaczyna pracować gorzej. Jej zastój może powodować kamienie żółciowe, niestrawność, wzdęcia, a nawet stany zapalne. Paradoks polega więc na tym, że im bardziej ktoś unika tłuszczu, tym większe ma problemy… z trawieniem tłuszczu. Smalec – spożywany rozsądnie – pomaga tego uniknąć.
Ile tłuszczu naprawdę potrzebujemy?
Czy to znaczy, że dieta niskotłuszczowa to „błogosławieństwo”? Niekoniecznie. Organizm potrzebuje tłuszczów, by funkcjonować. Zdrowy poziom to ok. 30 proc. dziennego zapotrzebowania kalorycznego – ani mniej, ani więcej. Zbyt mało tłuszczu oznacza problemy hormonalne, zmęczenie, większy apetyt i słabszy metabolizm. Zbyt dużo – przeciążenie energetyczne, które łatwo zamienia się w tkankę tłuszczową.
Największy problem: chaos informacyjny, nie tłuszcz
Największym problemem nie jest jednak sam smalec czy oliwa. Największym problemem jest chaos informacyjny i mody żywieniowe, które zmieniają się co kilka lat. Raz winny jest cholesterol, potem gluten, później laktoza – a człowiek gubi się w sprzecznych komunikatach.
Powrót do podstaw – naturalne produkty zamiast strachu
Dlatego warto wrócić do podstaw: nie chodzi o to, aby bać się jedzenia, tylko by wybierać produkty nieprzetworzone, naturalne i dobrej jakości. Smalec z wieprza hodowanego tradycyjnie będzie zawsze lepszy niż margaryna z listą składników przypominającą tablicę Mendelejewa. Podobnie jak oliwa z pierwszego tłoczenia będzie lepsza niż rafinowany olej roślinny.
Równowaga zamiast skrajności
Najzdrowsza dieta to ta, która nie opiera się na strachu, lecz na równowadze – między tradycją a nowoczesną wiedzą. Smalec nie musi być wrogiem, a czasem może być zaskakująco wartościowym sprzymierzeńcem.
Autor mieszka od 21-lat w Irlandii (Co. Cork) w wolnym czasie uwielbia czytać książki, gotować oraz spacerować z psem – Staffikiem. Posiada wieloletnie doświadczenie udokumentowane certyfikatami z dziedziny dietetyki, kulturystyki, powerliftingu. Pomaga ludziom w powrocie do zdrowia po kontuzjach, pomaga w chorobach metabolicznych i problemach hormonalnych oraz współpracuje z osobami z nadwagą. Obecny Mistrz Świata, Mistrz Irlandii oraz Vice-mistrz Polski w Bench Press.
