Rząd zatwierdził ustawę Residential Tenancies Bill 2026, pakiet reform, który wejdzie w życie 1 marca 2026 roku i stanowi najpoważniejszą od dekady przebudowę irlandzkiego prawa najmu.
Nowe przepisy zmieniają sposób ustalania czynszów, długość umów najmu oraz warunki i procedury, na podstawie których właściciele mogą zakończyć najem i odzyskać swoje nieruchomości – zmiany, które według krytyków wyraźnie faworyzują właścicieli.
Zgodnie z ustawą, omówioną m.in. przez serwis rte.ie, roczne podwyżki czynszu będą ograniczone do 2 proc. dla większości mieszkań, z wyjątkiem nowo wybudowanych apartamentów, gdzie wzrost czynszu będzie powiązany z indeksem cen konsumpcyjnych, co może oznaczać wyższe podwyżki w okresach zwiększonej inflacji.
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów nowych przepisów jest wprowadzenie tzw. „resetu czynszu do stawki rynkowej”. Po wyprowadzce najemcy, właściciel będzie mógł ustalić nowy czynsz na pełnym poziomie rynkowym, co – jak ostrzegają partie opozycyjne – może wywołać gwałtowne wzrosty czynszów, zwłaszcza w obszarach o dużym popycie.
Jako korzyść dla nowych najemców przedstawia się również wprowadzenie standardowych umów najmu na sześć lat, co ma zapewnić większą stabilność. Jednocześnie jednak ustawa rozszerza prawa „małych właścicieli” (zdefiniowanych jako posiadających trzy lub mniej najemców) do zakończenia umowy – niezależnie od jej dotychczasowego trwania – jeśli potrzebują nieruchomości dla członka rodziny lub jeśli znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Nadal jednak wymagane będzie złożenie pisemnego wypowiedzenia „Notice to quit” oraz zachowanie odpowiedniego okresu wypowiedzenia.
Jednym z kluczowych elementów ustawy jest utworzenie ogólnokrajowego Rejestru Cen Najmu (national Rent Price Register), prowadzonego przez Residential Tenancies Board (RTB). Wszyscy właściciele będą prawnie zobowiązani do zgłaszania wysokości uzgodnionego czynszu, rodzaju nieruchomości oraz daty rozpoczęcia najmu dla każdej nowej umowy. RTB będzie publikować te dane, udostępniając je publicznie, aby najemcy mogli sprawdzić rzeczywiste poziomy czynszów, a nie jedynie średnie wartości.
Przedstawiciele rządu twierdzą, że rejestr zapewni długo oczekiwaną przejrzystość, choć krytycy wskazują, że nie powstrzyma to właścicieli przed ustalaniem czynszów na najwyższym poziomie, jaki rynek jest w stanie zaakceptować.
Rzecznik Sinn Féin ds. mieszkalnictwa, Eoin Ó Broin, skrytykował ustawę, ostrzegając, że narazi ona najemców na „już teraz nieosiągalne” podwyżki za każdym razem, gdy umowa najmu się zakończy – a także co sześć lat.
Zwolennicy nowych przepisów twierdzą, że reformy ustabilizują system najmu i zachęcą do inwestycji, natomiast przeciwnicy argumentują, że zmiany jedynie pogłębią kryzys dostępności mieszkań w Irlandii.
Jeśli chodzi o 240 tys. istniejących obecnie umów najmu, 1 marca nic się nie zmieni – czynsze i prawa tych najemców pozostaną regulowane dotychczasowymi zasadami. Największe zmiany dotyczą wyłącznie nowych umów podpisanych od 1 marca 2026 roku.
Podsumowując: nowi najemcy zyskają dłuższe minimalne okresy najmu, ale jednocześnie mogą zmierzyć się z wyższymi czynszami początkowymi z powodu „resetu do stawki rynkowej”, gdy zakończy się sześcioletni okres najmu.
A sam fakt, że właściciel będzie mógł zakończyć najem, powołując się na potrzebę przekazania nieruchomości członkowi rodziny lub chęć sprzedaży z powodu trudności finansowych, to kolejna rzecz, która może niepokoić nowych najemców – obok samej wysokości czynszu.
