Komisja Odwołań Podatkowych (TAC) uznała, że dzieło pt. „Sound Bath” (Kąpiel w dźwiękach) autorstwa mieszkającej w hr. Waterford artystki Muireann Nic Cába, jest „unikalną rzeźbą”, która spełnia kryteria do objęcia zwolnieniem podatkowym prac artystów do kwoty 50 tys. euro rocznie.
Wielokrotnie nagradzana artystka wizualna Muireann Nic Cába wygrała spór podatkowy z irlandzkim urzędem skarbowym (Revenue Commissioners), po tym jak TAC orzekła, że jej instalacja – pokryta mchem metalowa wanna pt. „Sound Bath” – kwalifikuje się do uznania jej jako oryginalna rzeźba i mieści się w kryteriach irlandzkiego programu Artists’ Exemption.
Decyzja ta uchyla wcześniejszą odmowę Revenue, które nie chciało przyznać Nic Cábie tego zwolnienia podatkowego przysługującego artystom na kwalifikujące się prace do kwoty 50 tys. euro rocznie.
„Sound Bath” Muireann Nic Cáby była zainstalowana podczas festiwalu Greywood Arts Festival w hr. Cork (County Cork), w Irlandii. To właśnie tam – w leśnym otoczeniu, jako część wydarzenia finansowanego przez Arts Council – zwiedzający natrafiali na metalową wannę częściowo pokrytą żywym mchem torfowcem, wraz z zaproszeniem, by „wejść, usiąść i zrelaksować się”.
Revenue argumentowało, że instalacja ma charakter „użytkowy”, opisując ją jako interaktywną, medytacyjną przestrzeń, a nie dzieło sztuki. Świadek Revenue zeznał przed TAC, że uczestnicy festiwalu byli zachęcani do siedzenia w wannie, słuchania natury i patrzenia w niebo, a obecność poduszki w wannie, czyniła instalację „wygodną”, a więc funkcjonalną.
Nic Cába – pochodząca z Galway i mająca ponad 20 lat praktyki artystycznej – stanowczo odrzuciła tę interpretację. Wyjaśniła, że specjalnie wybrany mech był celowo hodowany jako „żywy, oddychający organizm” o symbolicznych właściwościach leczniczych. Pozyskała konkretny gatunek mchu, zmieszała go z maślanką, aby przylegał do wnętrza wanny, a następnie pielęgnowała go co dwa dni, spryskując wodą i maślanką, by pobudzić jego wzrost. Wanna nigdy nie była napełniana wodą – udział publiczności stanowił część koncepcji dzieła.
W odwołaniu artystka podkreślała, że praca nie jest dekoracyjna ani komercyjna, lecz stanowi interdyscyplinarną instalację łączącą dźwięk, performans, naturę i zaangażowanie społeczności. Temat uzdrawiania był kluczowy i wynikał ze wspólnych doświadczeń po pandemii Covid‑19.
Ostatecznie TAC przyznała jej rację. W uzasadnieniu komisarz odwoławcza Róisín Jordan stwierdziła, że „Sound Bath” nie ma charakteru użytkowego, a koncepcja projektu jest oryginalna, pomysłowa i posiada wartość artystyczną.
Jordan dodała, że potrafi zrozumieć, jak spotkanie z wyłożoną mchem wanną w leśnym otoczeniu mogło być „zapadające w pamięć, skłaniające do refleksji i wywołujące rozmowy”.
Choć Nic Cába później przekazała dzieło festiwalowi, instalacja została przypadkowo zniszczona podczas powodzi.
Co istotne, decyzja o uznaniu dzieła, stanowi ważny precedens dla artystów tworzących w formach nietradycyjnych i interdyscyplinarnych, którzy starają się o zwolnienie podatkowe. Nic Cába podkreśliła, że jej odwołanie nie dotyczyło korzyści finansowych, lecz tego, by współczesne praktyki artystyczne były właściwie rozumiane w irlandzkim prawie podatkowym.
AD
FOTO: „Kąpiel w dźwiękach” autorstwa artystki Muireann Nic Cába z hr. Waterford https://morartistscollective.com/portfolio_item/muireann-nic-caba/
FOTO: facebook.com/greywoodartsireland
