Irlandia szykuje się do wprowadzenia istotnej zmiany w polityce narkotykowej, zastępując postępowania karne za posiadanie niewielkich ilości substancji podejściem opartym na wsparciu zdrowotnym.
Nowy program „Drug Diversion Scheme”, nie został jeszcze oficjalnie wdrożony, ale oczekuje się, że zacznie obowiązywać w całym kraju wczesną wiosną, po tym kiedy Garda zakończy ostatnie przygotowania operacyjne.
W ramach reformy każda osoba przyłapana na posiadaniu „niewielkiej” ilości narkotyków – w tym kokainy – uznanej za przeznaczoną wyłącznie do „własnego użytku”, zostanie skierowana do Health Service Executive (HSE) na wstępny wywiad i krótką interwencję. W zależności od wyniku, osoba może zostać skierowana na terapię leczenia uzależnień. Posiadanie narkotyków pozostanie technicznie nielegalne, jednak nacisk zostanie przeniesiony z postępowania karnego na wsparcie zdrowotne.
Warto jednak zauważyć, że reforma nie określa, jaka ilość narkotyku kwalifikuje się jako „niewielka”. Garda nadal będzie oceniać to indywidualnie, w każdym przypadku osobno.
Dyrektor Prokuratury (DPP) zakończył niedawno przegląd projektu, torując drogę do rozpoczęcia szkolenia funkcjonariuszy w zakresie nowych procedur. Przedstawiciele rządu twierdzą, że ostatnim krokiem jest ostateczna ocena przez prokuratora generalnego, zanim program zostanie oficjalnie uruchomiony.
Obecnie irlandzki program Adult Caution Scheme” obejmuje jedynie posiadanie marihuany. Nowy model rozszerzy program „diversion” na wszystkie substancje kontrolowane, co stanowi znaczące odejście od dotychczasowej praktyki. Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że rząd uznaje teraz, iż osobiste używanie narkotyków „powinno być traktowane jako kwestia zdrowia publicznego, a nie wyłącznie sprawa systemu karnego”.
Minister ds. zdrowia publicznego Jennifer Murnane O’Connor powiedziała, że model oparty na interwencji zdrowotnej wynika bezpośrednio z rekomendacji Citizens’ Assembly on Drugs Use (irlandzkiego Zgromadzenia Obywatelskiego ds. Używania Narkotyków – specjalnego panelu obywatelskiego powołanego przez rząd, aby niezależnie ocenić, jak państwo powinno reagować na problem narkotyków), które obradowało w 2023 r. i składało się z 99 losowo wybranych obywateli. Zgromadzenie przedstawiło szereg propozycji, wzywając rząd do przeniesienia kwestii posiadania narkotyków na własny użytek z obszaru prawa karnego do systemu zdrowia publicznego.
Minister O’Connor dodała, że rząd przyjął kluczowe wnioski i zaprojektował system odzwierciedlający opinie społeczne, kładąc nacisk na wczesną interwencję i dostęp do leczenia.
– Posiadanie narkotyków pozostanie nielegalne, ale damy ludziom możliwość skorzystania z usług zdrowotnych – powiedziała, dodając, że po 12 miesiącach przeprowadzona zostanie ocena skuteczności programu.
Ministerstwo Zdrowia zaznacza, że nowy program da ludziom „możliwość dobrowolnego kontaktu z usługami zdrowotnymi”, zanim sprawa trafi do prokuratury.
Warto zauważyć, że program nie jest zmianą obowiązującego prawa. Wdraża się go bez nowelizacji ustawy Misuse of Drugs Act (1977–2016). Działać będzie podobnie do obecnego Adult Caution Scheme, który również funkcjonuje na podstawie wytycznych DPP, a nie aktu prawnego.
Choć wielu ekspertów zdrowia publicznego popiera reformę, krytycy twierdzą, że może ona „zbyt łagodnie” traktować osoby używające narkotyków. Ostrzegają, że usunięcie groźby postępowania karnego może normalizować używanie narkotyków – zwłaszcza takich jak kokaina – eliminując czynnik odstraszający, który mógłby powstrzymać ludzi przed eksperymentowaniem lub regularnym używaniem substancji.
AD
