Dyskusja o wprowadzeniu w Irlandii hipotek z dłuższym okresem spłaty znów rozgrzewa finansowe nagłówki. Rosnące ceny mieszkań, brak nowych inwestycji i trudna sytuacja osób kupujących po raz pierwszy sprawiły, że temat powrócił z pełną siłą.
Argumenty zwolenników dłuższych hipotek
Zwolennicy twierdzą, że wydłużenie okresu kredytowania poza obecne maksimum 35 lat, mogłoby być kluczem do poprawy dostępności mieszkań dla tysięcy osób, które dziś są z rynku wypychane. Krytycy ostrzegają jednak, że takie rozwiązanie może obciążyć kredytobiorców bezprecedensowym, wieloletnim zadłużeniem.
Zwolennicy dłuższych terminów wskazują na prostą rzeczywistość: miesięczne raty są największą barierą dla wielu przyszłych właścicieli domów. Przy średnich cenach nieruchomości wciąż rosnących, a płacach niewyrównujących tego tempa, różnica między zdolnością kredytową a realnymi cenami gwałtownie się powiększa. Wydłużenie okresu spłaty – argumentują – obniżyłoby miesięczne raty na tyle, by umożliwić zakup domu większej części społeczeństwa.
Europejskie precedensy i rosnące zainteresowanie banków
Ta logika nie jest bez precedensu. W kilku krajach europejskich, m.in. w Holandii i Danii, od dawna dostępne są hipoteki na 40 lat lub dłużej. Zwolennicy twierdzą, że Irlandia jedynie dogania międzynarodowe standardy, a dłuższe okresy spłaty mogą być „praktycznym” rozwiązaniem na czas, gdy państwo powoli zwiększa podaż mieszkań, która wciąż nie nadąża za popytem.
Nic dziwnego, że banki i inne instytucje pożyczkowe wykazują ciche zainteresowanie pomysłem – choć starają się nie okazywać zbyt dużego entuzjazmu – biorąc pod uwagę potencjalną opłacalność tak fundamentalnej zmiany.
Potencjalne korzyści dla młodszych kupujących
Dłuższa hipoteka mogłaby szczególnie pomóc młodszym kupującym – osobom w wieku dwudziestu lub trzydziestu lat – umożliwiając im wcześniejszy zakup nieruchomości, zamiast wieloletniego odkładania większego wkładu własnego lub czekania na wzrost dochodów.
Ostrzeżenia ekspertów: niższe raty, wyższy całkowity koszt
Argumenty nie są jednak jednostronne. Eksperci finansowi ostrzegają, że choć dłuższe okresy mogą zmniejszyć presję w krótkim terminie, to w dłuższej perspektywie oznaczają znacznie wyższy koszt. Matematyka jest prosta: im dłuższy okres kredytowania, tym więcej odsetek zapłaci kredytobiorca. Nawet przy umiarkowanych stopach procentowych łączny koszt czterdziestoletniej hipoteki może być ogromny.
Na przykład kredyt w wysokości 350 tys. euro spłacany przez 35 lat – obecne maksimum – już teraz generuje całkowite koszty znacznie przekraczające kwotę pożyczonego kapitału. Wydłużenie tego okresu do 40 lub nawet 50 lat, jak sugerują niektórzy komentatorzy, podniosłoby całkowity koszt jeszcze bardziej. W zależności od stopy procentowej kredytobiorcy mogliby zapłacić dwukrotność, a nawet trzykrotność pierwotnej kwoty.
Ryzyko fałszywego poczucia dostępności
Obrońcy konsumentów ostrzegają, że takie rozwiązania mogą tworzyć fałszywe poczucie dostępności. Niższe miesięczne raty wyglądają atrakcyjnie na papierze, ale ukrywają fakt, że kupujący zobowiązują się do wielodekadowego zadłużenia. W kraju, w którym wiek emerytalny stopniowo rośnie, a stabilność zatrudnienia maleje, perspektywa spłacania kredytu do sześćdziesiątki lub siedemdziesiątki budzi poważne obawy.
Czy dłuższe hipoteki poprawią dostępność, czy tylko podniosą ceny?
Pojawia się również szersze pytanie ekonomiczne: czy dłuższe hipoteki faktycznie poprawią dostępność, czy jedynie napędzą dalszy wzrost cen? Jeśli kupujący mogą pożyczyć więcej dzięki niższym ratom, sprzedający mogą odpowiedzieć podwyżkami cen, niwelując korzyści.
Krytycy twierdzą, że bez rozwiązania problemów z podażą, opóźnieniami planistycznymi i ograniczeniami w budownictwie, dłuższe okresy kredytowania będą jedynie kosmetyczną zmianą, a nie realnym rozwiązaniem.
Mimo to pomysł zyskuje na popularności, zwłaszcza wśród młodych dorosłych, którzy czują się całkowicie wykluczeni z rynku. Dla nich wybór nie brzmi: 30‑letnia czy 50‑letnia hipoteka – lecz: 50‑letnia hipoteka albo brak domu. W takim kontekście atrakcyjność rozwiązania jest zrozumiała.
Kluczowe pytanie: pomoc czy pułapka?
W miarę jak decydenci, kredytodawcy i eksperci ds. mieszkalnictwa kontynuują debatę nad zasadnością wydłużonych okresów kredytowania, jedno pytanie pozostaje kluczowe: czy dłuższe hipoteki rzeczywiście pomogą osobom kupującym po raz pierwszy, czy też zwiążą nowe pokolenie właścicieli z dziesięcioleciami długu – być może formą finansowej zależności trwającej aż do emerytury… lub jako odziedziczony dług przez rodzinę.
RK
