- Nie warto oszukiwać - mówić Dariusz Kubala, który przez jakiś czas pobierał zasiłek. Gdy znalazł pracę od razu zgłosił to w Social Welfare.

Już ponad 1000 osób ma sprawy w sądzie za wyłudzanie pieniędzy z opieki socjalnej. Wśród nich są też niestety Polacy.

W tej chwili większość urzędników Departamentu Spraw Socjalnych i Rodzinnych przeszukuje dane dziesiątków irlandzkich instytucji w poszukiwaniu oszustów skarbowych. Wiele osób pobierając świadczenia socjalne w wysokości 204 euro tygodniowo, jednocześnie dorabia sobie na boku. Niestety robią to nielegalnie, bo zasiłek nie należy się osobom pracującym.

Okazało się, jednak, że prawo sobie, a rzeczywistość sobie. Tylko do końca listopada departament znalazł aż 872 oszustów. We wszystkich przypadkach natychmiast skierowano sprawy do sądu oskarżając wszystkich o oszustwo podatkowe. Od tamtej pory lista ta powiększyła się co najmniej o 200 następnych spraw. Znaleźć takie osoby wbrew pozorom nie jest trudno. Wystarczy sprawdzić dane z kilkudziesięciu instytucji, takich jak urząd skarbowy, czy urząd opieki społecznej. Jeśli któraś z osób na liście tych urzędów znajduje się również na liście pobierających zasiłek, jej sprawa natychmiast trafia przed sąd. A porównać dane jest niesłychanie łatwo, wystarczy przeciętna znajomość programu Exell.

Niestety, wśród tych oszustów są także nasi rodacy. Jak się dowiedzieliśmy dotyczy to bardzo wielu Polaków z Irlandii. Udało nam się dotrzeć do jednego z nich. Nie zgodził się podać swojego imienia i nazwiska.

- Zrobiłem głupotę i teraz tego żałuję – powiedział nam. Przez siedem miesięcy pracował legalnie na pełny etat w jednej z hurtowni spożywczych. Przy tym nie zgłosił w opiece społecznej, że znalazł pracę i wciąż pobierał zasiłek dla osób poszukujących pracy oraz dofinansowanie do mieszkania. Przez ten czas uzbierał ponad 7 tysięcy euro, które mu się nie należały. Sąd potraktował go dość ulgowo i nakazał tylko zwrócić całą sumę w ciągu pół roku.

- Niestety, pieniądze przeznaczyłem na zakup mieszkania w Polsce, teraz jestem spłukany i nie wiem co zrobić - tłumaczy. Jak nam powiedział, poważnie rozważa opuszczenie Irlandii i emigrację do Wielkiej Brytanii. Takich osób jest niestety dużo więcej.

Ustalono, że najwięcej oszustów dorabia jako ochroniarze. Aż 1680 osób z licencją ochroniarską pobierało nielegalnie zasiłek. Nie zawsze oznacza to, że oszukują, ale w większości przypadków, zarzuty się potwierdziły.

Oszukują na miliardy

Urząd podatkowy od 2001 roku odzyskał aż 2,6 miliarda euro. Ogromny wzrost liczby oszustów podatkowych nastąpił w zeszłym roku, kiedy to odzyskano od nich aż 114,4 miliona euro. W 2008 ta liczba wynosiła tylko 54 miliony. W tamtym roku aż 7,7 miliona euro odzyskano od osób na stałe nie mieszkających w Irlandii. Część z nich to niestety Polacy.

- Od roku użeram się z bankami, żeby dostać kredyt i zawsze 

otrzymuję odpowiedź odmowną! - mówi Wojciech Markowski.

Masz swoją firmę? Balansujesz na skraju bankructwa w tych ciężkich czasach? Niewiele osób wie, że wicepremier i minister rozwoju Mary Coughlan powołała specjalny zespół ekspertów, który ma pomóc ci w tej trudnej sytuacji.

 
Grupa ekspertów została powołana jeszcze w maju tamtego roku. Jej głównym celem jest pomoc małym i średnim firmom, w otrzymaniu kredytu, co często okazywało się niemożliwe. Oszacowano, że w tej chwili taki problem ma około 230 tysięcy małych i średnich firm. Grupa, w skład której wchodzą eksperci z AIB, Bank of Ireland,

Ulster Bank, ISME, the Irish Farmers’ Association, IDA i the Irish

Banking Federation miała umożliwić przyznawanie kredytów o które tak ciężko w bankach. Jeszcze w sierpniu powstała specjalna strona internetowa, na której wszyscy chętni mogą składać wnioski. Niestety inicjatywa nie została praktycznie w ogóle rozreklamowana. W zeszłym roku z setek tysięcy przedsiębiorców na zgłoszenie swojego wniosku zdecydowało się tylko 12! A co za tym idzie eksperci spotkali się tylko czterokrotnie.

- A skąd niby miałem wiedzieć, że coś takiego istnieje!? - dziwi się Wojciech Markowski, prowadzący małą firmę transportową. - Od roku użeram się z bankami, żeby dostać kredyt i zawsze otrzymuję odpowiedź odmowną! Oczywiście, że wyślę swój wniosek.

Od innego przedsiębiorcy dowiedzieliśmy się, że swój wniosek wysłał, ale nie otrzymał żadnej odpowiedzi.

- Czekałem z dwa miesiące i nic – powiedział nam Tomasz Robakowski, właściciel niewielkiego sklepu. - A kredytu potrzebuję, jak kania dżdżu. Bez niego będę musiał zamknąć interes.

W ministerstwie zapewniają, że strona będzie działała poprawnie i wszystkie wnioski zostaną szczegółowo rozpatrzone. Od 2010 roku grupa ma spotykać się częściej i pomagać naprawdę potrzebującym. Dlatego jeśli potrzebujesz kredytu, nawet gdy wcześniej dostałeś od swojego banku odpowiedź odmowną, warto jeszcze raz wysłać swoją aplikację.

VHI to największy ubezpieczyciel w Irlandii. Z jego usług korzysta aż 1,4 miliona ludzi, z czego co najmniej kilkadziesiąt tysięcy to Polacy. Niestety dla nich wszystkich mamy złą wiadomość, ceny ubezpieczenia wzrosną w tym roku nawet o 9,5 procenta. Co dla domowego budżetu oznacza wydatek o 200 euro wyższy niż rok temu.

Cena najbardziej popularnego ubezpieczenia dla rodziny, rodzice plus dwójka dzieci wzrośnie z 2016 euro do 2208,34 euro rocznie. Podwyżki wchodzą w życie już od lutego. Oczywiście ma to związek z kryzysem. Ubezpieczyciel stracił w zeszłym roku aż 120 000 klientów i wyliczył, że w tym roku z jego usług zrezygnuje dalszych 60 000 osób.

VHI tłumaczy, że podwyżki są konieczne, ponieważ to właśnie w tej firmie ubezpieczonych jest najwięcej najdroższych klientów, czyli tych w wieku ponad 60 lat, w sumie jest ich około 280 000, a to generuje koszta. W zeszłym roku VHI zanotowała straty rzędu 80 milionów euro. W tym roku mają być ponad dwukrotnie wyższe i sięgnąć nawet 170 milionów.

Podwyżki są ostro krytykowane przez polityków. Jan O’Sullivan z Partii Pracy twierdzi, że dotkną one najbardziej te rodziny, które już teraz są w bardzo ciężkiej sytuacji, a podwyżka jest dużo wyższa niż poziom inflacji. W dodatku jeśli ludzie masowo zaczną rezygnować z usług ubezpieczyciela, zaczną korzystać z opieki publicznej, która i tak jest w krytycznej sytuacji.

- Najpierw straciłam pracę, a później powiedziano mi, że nie dostanę zasiłku, bo podobno nie chciałam już mieszkać w Irlandii – mówi pani Anna.

Coraz więcej emigrantów skarży się, że odmówiono im prawa do zasiłku. Mimo, że prawnie im się on należy. Zamiast tego rząd irlandzki odesłał już aż 93 Polaków do domu na koszt państwa.

Każdy kto pracował przez 52 tygodnie w Irlandii i stracił pracę, ma prawo do zasiłku. Trzeba po prostu pójść do najbliższego biura opieki społecznej, wypełnić formularz i czekać na pieniądze. Teoretycznie, nie powinno być z tym żadnego problemu. Tymczasem Crosscare Migrant Project, organizacja która zajmuje się głównie pomocą emigrantom w trudnej sytuacji życiowej odkryła, że coraz więcej cudzoziemców, nawet tych z Unii Europejskiej zostaje odprawionych z kwitkiem. Nawet jeśli przepracowali wymaganą liczbę tygodni i są bez środków do życia. Co więcej, rząd irlandzki zamiast płacić im zasiłek odsyła ich z powrotem do kraju urodzenia. Do tej pory przymusowo zostało już odesłanych 394 Rumunów, 93 Polaków, 14 Bułgarów, 33 Czechów, 5 Estończyków, 9 Węgrów, 52 Łotyszy, 16 Litwinów i 47 Słowaków. Rząd wydał na ich bilety 151 863 euro. Dla państwa jest to znaczna oszczędność, bo tygodniowo musiałby płacić wszystkim tym ludziom aż 135 583 euro. Taniej było więc odesłać. Co prawda przedstawiciele rządu zapewniają, że żadna z tych osób nie miała prawa do zasiłku, jednak Crosscare Migrant Project kwestionuje te zapewnienia.

- Widzimy, co się teraz dzieje w opiece społecznej. Urzędnicy zamiast pomagać potrzebującym, najczęściej wynajdują kruczki prawne, żeby zasiłku odmówić – twierdzą przedstawiciele organizacji. Podają przykład Polaka z Mallow, który mieszkał i pracował w Irlandii od września 2005 roku i odprowadził aż 193 składki. Mimo tego, stwierdzono, że nie ma prawa do zasiłku. Na szczęście Polak skorzystał z pomocy pracowników organizacji, odwołał się od tej decyzji i teraz otrzymuje już pieniądze. Nasz Głos również dotarł do Polki, która mimo przepracowanych 2 lat w Irlandii otrzymała odpowiedź odmowną, gdy straciła pracę.

- Już nie chcę do tego wracać. Przeżyłam piekło – powiedziała nam pani Anna. - Najpierw straciłam pracę, a później powiedziano mi, że nie dostanę zasiłku, bo podobno nie chciałam już mieszkać w Irlandii. A ja nie miałam za co żyć.

Na szczęście pani Anna również odwołała się od decyzji i teraz otrzymuje 204,5 euro tygodniowo.

Przedstawiciele opieki społecznej zapewniają, że po prostu starają się chronić system przed oszustami i jeśli ktoś jest niezadowolony zawsze może się odwołać od decyzji.

*ramka

Komu należy się zasiłek

Jeśli chcesz otrzymać zasiłek z opieki społecznej musisz mieszkać i żyć w Irlandii. Urzędnicy wtedy rozpatrują 5 czynników na podstawie których sprawdzą, czy przysługuje ci zasiłek.

*Po pierwsze, jak długo przebywasz w Irlandii. Teoretycznie wystarzy przepracowac w Irlandii 1 godzine, jezeli w zwiazku z tym zostanie odprowadzona skladka PRSI. Prawo do zasilku ma kazda osoba w Irlandii, w stosunku do ktorej oplacono co najmniej jedna
skladke PRSI (oczywiscie musi spelnic pozostale warunki ilosci I okresow
skladek). Reszta skladek moze pochodzic z dowolnego kraju UE 9sluzy temu
formularz E-303

*Po drugie, czy w tym czasie mieszkałeś na terenie Irlandii. Z jednej strony sprawdza sie ilosc skladek w odpowiednich okresach- od poczatku zatrudnienia gdziekolwiek na terenie UE a takze w tzw. Governing Contribution Year.

*Po trzecie, dlaczego straciłeś pracę.

*Po czwarte, w jakim kierunku chcesz się rozwijać zawodowo.

*Po piąte czy nadal chcesz mieszkać w Irlandii.

Każdą sprawę rozpatruje się indywidualnie. Potem sprawdzą jeszcze czy przez ostatnie 52 tygodnie byłeś zatrudniony. Jeśli nie pracowałeś przez ostatni rok, dostaniesz suplement zasiłku.

Coraz więcej irlandzkich sklepów ma w swoim asortymencie polskie produkty. Jedzenie prosto z Polski znika szybko z półek takich supermarketów jak Tesco czy Dunnes Stores. A Irlandczycy uczą się, jak robić w domu polski bigos, czy pierogi ruskie.

- Nie jest łatwo przyrządzić dobry bigos, ale wychodzi mi coraz lepiej – chwali się William Clegg, Irlandczyk, który pokochał polski smak. Ma przyjaciela z Polski, na jednej z imprez skosztował bigosu i… został smakoszem polskich dań. Schabowe, pierogi ruskie, barszcz. Co prawda nie potrafi dokładnie wymówić ich nazw, ale niektóre z nich potrafi już przyrządzać. Nie jest w tym odosobniony. W dużych supermarketach są stoiska z polską żywnością i wcale nie są odwiedzane tylko przez Polaków. Polskie sklepy też popularne wśród tubylców. Chwalą sobie zwłaszcza polski chleb, który jest dużo lepszy od popularnego na wyspach pieczywa tostowego.